الشيخ الطبرسي (مترجم: نورى و مفتح)
52
تفسير مجمع البيان (فارسى)
بيان آيهء 45 قرائت كسايى « العين » و كلمات بعدى كه بر آن عطف شدهاند ، به رفع و ابو جعفر و ابن كثير و ابن عامر و ابو عمر به نصب خواندهاند ، بجز « و الجروح قصاص » كه برفع خواندهاند ، ديگران همه را به نصب خواندهاند . همهء قراء « اذن » را به دو ضمه خواندهاند بجز نافع كه همه جا به سكون حرف دوم خوانده است . ابو على گويد : نصب « العين » و ما بعد آن به ملاحظهء اين است كه عطف بر اسم « انّ » هستند و از سابق جدا نيستند . اما در بارهء علت رفع ، سه احتمال است : 1 - عطف شده است جملهاى بر جملهاى . 2 - جملهء اول حمل بر معنى شده ، يعنى : « قلنا لهم النفس بالنفس . . . » 3 - عطف شده است بر ضمير مستقر در ظرف . در مورد « و الجروح قصاص » هر گاه برفع خوانده شود ، همين سه احتمال نيز جارى است . ممكن است اين جمله مستقل و حكم تازهاى باشد از قرآن و در كتاب تورات ، نيامده باشد . در مورد كلمهء « اذن » ممكن است مثل كلمهء « سحت » ، به دو ضمه يا بيك ضمه ، تفاوتى نداشته باشد . مقصود اكنون خداوند حكم تورات را دربارهء قصاص نقل كرده ، مىفرمايد : وَ كَتَبْنا عَلَيْهِمْ فِيها : ما بر يهوديان كه شرحشان گذشت در تورات ، واجب كرديم . أَنَّ النَّفْسَ بِالنَّفْسِ : هر گاه شخص عاقل و مميزى ديگرى را عمداً بكشد و مقتول با قاتل برابر باشد - يعنى هر دو مسلمان و آزاد يا هر دو كافر يا هر دو مملوك باشند - بايد قاتل را كشت . اما اگر قاتل مسلمان آزاد و مقتول كافر يا برده باشد ، در وجوب